Vaarwel Orions, vaarwel Valkenburg

Donderdag 22 juni, de laatste Nederlandse Lockheed Martin P-3C Orion verlaat Marinevliegkamp Valkenburg.

Aanvankelijk zag het er naar uit dat het vertrek van de enige Duitse Orion, tevens het laatste toestel op Valkenburg, een dag eerder Valkenburgs allerlaatste vliegbeweging was geweest. Dit gebeurde in miserabel weer en op zijn Duits, zonder enige franje. Zelfs voor een extra pass over het veld was geen ruimte. Op dat moment was er al sprake van dat Orion met registratie 312 mogelijk een dag later vanuit Portugal een korte tussenstop zou maken op Valkenburg. Dit toestel stond daar in onderhoud en moest worden overgevlogen naar Nordholz in Duitsland.

laatste landing
Donderdagochtend kwam de bevestiging dat de 312 vliegklaar was en die middag inderdaad naar Valkenburg zou komen. Even voor drieën raakte het toestel het Valkenburgse beton. Begeleid door brandweerauto's, taxiede het toestel naar de flightline waarna een aantal Duitse bemanningsleden het toestel verlieten zodat de crew voor de laatste vlucht helemaal Nederlands zou zijn.
Nog geen drie kwartier later taxiede het toestel langzaam uit voor de allerlaatste start van baan 23. Aan boord waren de vliegers kapitein-luitenant ter zee (KLTZ) Marc e Jong en luitenant ter zee (LTZ) Edwin Swenger,  waarnemer LTZ Ron Louwerse, boordwerktuigkundigen sergeant majoors (SMJR) Mike Jochems en Richard Wignand, radaroperator SMJR Mick Bouwman, en vliegtuigboordelectronicus SMJR Martin Castel.
Op de flightline had zich ondertussen een kleine menigte verzameld om het toestel uit te zwaaien terwijl buiten het veld de Broekweg en Achterweg, de spottersplekken van weleer, vol stonden met toeschouwers.

doodzonde
Menigeen deelt de mening dat het doodzonde is dat de Koninklijke Marine de multifunctionele Orions voor een habbekrats heeft verkocht. Het is ook voor velen moeilijk te verteren dat het vliegveld Valkenburg moest sluiten. Het is goed mogelijk dat het veld nu ten prooi valt aan projectontwikkelaars die al jaren likkebaardend aan de poort staan te trappelen om de enorme ruimte te gaan benutten en de overbevolkte westelijke Randstad nog drukker te maken. En dat allemaal omdat beide besluiten nodig waren om metname de aanschaf van kruisraketten voor oppervlakteschepen te bekostigen.
Misschien heeft het schaamrood de marineleiding op de wangen gestaan. Nadat ze in 2003 de plannen voor de pensionering en sluiting naar buiten bracht, heeft ze bewust zo weinig mogelijk publiciteit aan de Orions en het kamp gegeven. Valkenburg en de Orion-vloot leken uit haar vocabulaire te zijn verbannen. Weliswaar was er in juni 2005 was er nog een kleine open dag, maar verder stuurde ze de vliegtuigen bewust niet naar de Luchtmacht Open Dagen, de Vlootdagen of bij de traditionelereddingsdemonstraties in aangrenzend Katwijk aan Zee.
Het is uitermate treurig dat de marine een capabel toestel dat ze lange tijd met trots afficheerde als de ogen en oren van de vloot, en een vliegkamp dat zestig jaar als main operating base van de Marineluchtvaartdienst heeft gefungeerd, het liefst geruisloos van het toneel wilde laten verdwijnen.

oranje
Gelukkig zagen een aantal marinelui op Valkenburg in dat een roemruchte periode niet zomaar als een nachtkaars uit mocht gaan. Op vrijdagavond 9 juni, nadat de Duitsers hun weekend hadden ingeluid, namen een aantal onverschrokken leden van de gronddienst het initiatief om de neusradome van Duitse Orion 98+01 te voorzien van een laag oranje verf. Op dat moment was alles voor het Nederlands Elftal nog koek en ei en dat mochten de Duitsers weten ook. Werkelijk, het toestel knapte er enorm van op.
De commandant van het Duitse contingent, fregattenkapitän Björn Malmus, kon de daarop volgende maandagochtend deze uiting van rivaliteit op voetbalgebied echter in het geheel niet waarderen. De neus werd daarom al snel gewisseld met de grijze neus van de nog Nederlandse Orion met registratie 302.
De 302 moest men binnen acht dagen naar Duitsland overvliegen maar dat mocht niet met een oranje neus gebeuren. De klant is tenslotte koning. Er stond echter nog een testvlucht op het programma maar er was geen tijd meer om de neus grijs te maken. Zodoende kon de plaatselijke bevolking verwonderd omhoog kijken toen ze bij het horen van het familiaire gebrom een Orion met oranje neus laag over zagen komen.
De vlucht duurde drie kwartier, inclusief een low-pass over de flightline. Na de landing verdween het toestel in de hangar en de neus werd weer grijs om op 20 juni naar Duitsland te verkassen.

spectaculair afscheid
Na een korte rustpauze op baankop 23 gaf LTZ1 Swenger vol gas om de 312 binnen 3000ft het luchtruim te laten kiezen direct gevolgd door een steile klim en banking turn over de lijn en hangaars.
De eerste low-pass begon als een missed-approach op baan 23 om al zakkende langzaam koers te zetten naar de flightline met de wielen nog steeds naar beneden. Hij zat even dermate laag dat het leek of hij daar ging landen.
De tweede run was de meest spectaculaire. Met de gear nu veilig ingetrokken, kwam hij over het dorp Valkenburg steeds lager aanvliegen. Boven de flightline, op 50ft(!) hoogte, waggelde hij ter begroeting even met de vleugels om daarna vol gas op te trekken voor de laatste run. Het was indrukwekkend en emotioneel om dit grote toestel dit te zien doen boven de mensen waar hij afscheid van nam.
De derde run was op hoge snelheid en iets hoger waarna het toestel snel verdween naar het noorden. Terwijl de donkerbruine rookslierten, het kenmerkende residu van de vier Allison motoren, langzaam in de warme zomerlucht oplosten, hield menig marineman zijn ogen niet droog.

grote prestatie
Dat deze informele finale op het initiatief van het personeel van Valkenburg moest worden georganiseerd is feitelijk schandalig. De marine had immers op zijn minst iets officieels kunnen organiseren. Desalniettemin was het gebeuren was een hart onder de riem van allen die in het verleden bij de groep maritieme patrouillevliegtuigen en het vliegveld Valkenburg betrokken zijn geweest.
Voor instructeurvlieger KLTZ Marc de Jong was de vlucht echter symbolisch, ter afsluiting van de laatste anderhalf jaar waarin het personeel een grandioze prestatie heeft geleverd. “Met beperkte middelen hebben we iets groots neergezet. Aan de ene kant waren we een luchtvaartbedrijf aan het ontmantelen, terwijl we aan de andere kant de Duitse marine hielpen met het opbouwen.”
Vooral veiligheid stond volgens De Jong in een hoog vaandel. “Hoe je het wendt of keert, je hebt te maken met mensen die aan het afbouwen zijn. Je weet dat hun motivatie wel eens niet altijd even groot zou kunnen zijn, of dat hun gedachten soms ergens anders zijn. Dat is heel goed te begrijpen en we hebben daarom in het uitfaseringstraject extra checks and balances ingelast om er zeker van te zijn dat de toestellen veilig de lucht in gingen. Dit betekende wel dat er nogal eens vluchten werden afgelast of vertraagd.”

De Duitse Marine heeft volgens KTZ Marc de Jong haar momenten van twijfel gekend of in deze tijdspanne hun personeel wel allemaal konden opleiden. “Slechts twee man hebben hun opleiding niet tijdig af kunnen maken. De Duitse marine had nietverwacht zo ver te komen. Wij hebben er voor gezorgd dat ze een goede start konden maken en daar zijn we best wel trots op. We zijn er ook trots op dat van de 850 man die van Valkenburg af moestenvloeien, we er nog maar dertig ergens anders onder moeten brengen, en we hebben nog een half jaar te gaan.”

Laatste adem
Marinevliegkamp Valkenburg verloor haar status als vliegveld officieel op30 juni. De dag ervoor was het veld het laatst actief en welals uitwijkveld voor detoestellen van het luchtdefilé tijdens deveteranendag in Den Haag. Onder de deelnemers van de parade waren drie Lynxen van MVK De Kooy. Op speciaal verzoek waren ze gevraagd na afloop even op Valkenburgte landen omdat men liever een Nederlands toestel de laatste vliegbeweging zagmaken dan de Duitse Atlantic een week eerder.
De commandant van MVK De Kooy, kapitein ter zee (KTZ) Carl van Haastert bracht een afscheidscadeau mee voor de commandant van MVK Valkenburg, KTZ Eric Kopp. Omstreeks twee uur vertrok hij van Valkenburg. Het water dat de brandweer tijdens deze laatste stuiptrekking de lucht in joeg was een passende serenade van tranen van verdriet.

in memorian
Het kamp blies op 29 juni om 14.12 definitief zijn laatste adem uit met de ‘final transmission’ van de verkeersleiding. Verkeersleider Koos Remmé riep allen op die hun radio op de frequentie van Valkenburg hadden staan. In zijn korte betoog eerde hij alle mannen en vrouwen die de afgelopen 59 jaar op het kamp hadden gediend. Hij bedankte vervolgens de omliggende gemeenschappen en de enthousiasten voor hun positieve houding en medewerking de laatste jaren en sloot af met de woorden “This is the final transmission of Valkenburg ATC. Valkenburg Tower Out”.

Home